„ხან ძალიან ენერგიული ვარ, ხან კი საერთოდ არაფრის გაკეთება არ მინდა, ალბათ ბიპოლარული აშლილობა მაქვს“ - ასეთი მოსაზრება საკმაოდ ხშირად გვხვდება, თუმცა ბიპოლარული აშლილობა (Bipolar Disorder) უბრალოდ განწყობის ცვალებადობას არ ნიშნავს.
ბიპოლარული აშლილობა ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობაა, რომლის დროსაც ადამიანს პერიოდულად შეიძლება ჰქონდეს მნიშვნელოვნად შეცვლილი გუნება-განწყობა, ენერგიისა და აქტივობის დონე, ძილი და აზროვნების ტემპი.
ამ მდგომარეობის დროს შეიძლება მონაცვლეობდეს მანია ან ჰიპომანია და დეპრესიული ეპიზოდები, ხოლო მათ შორის ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს შედარებით სტაბილური პერიოდებიც.
🔺 როგორ ვლინდება მანია ან ჰიპომანია?
ამ პერიოდში ადამიანი შეიძლება ჩვეულებრივზე:
• იყოს უჩვეულოდ ენერგიული და აქტიური;
• ძალიან ცოტა ეძინოს და დაღლილობას ნაკლებად გრძნობდეს;
• სწრაფად და ბევრს საუბრობდეს;
• ჰქონდეს ბევრი იდეა და აზრები სწრაფად ეცვლებოდეს;
• იყოს უჩვეულოდ თავდაჯერებული;
• ერთდროულად ბევრი საქმის დაწყების სურვილი ჰქონდეს;
• უფრო იმპულსურად მოიქცეს;
• დახარჯოს დიდი თანხა ან მიიღოს რისკიანი გადაწყვეტილებები;
• ჰქონდეს მომატებული სექსუალური ლტოლვა;
• გახდეს განსაკუთრებით გაღიზიანებული. მძიმე მანიის დროს შეიძლება გამოვლინდეს რეალობის აღქმის დარღვევაც, მაგალითად, ბოდვითი იდეები ან ჰალუცინაციები. ჰიპომანია მანიის შედარებით მსუბუქი ფორმაა.
ამ დროს ცვლილებები შესამჩნევია, თუმცა მდგომარეობა ყოველთვის არ იწვევს იმდენად მძიმე ფუნქციურ დარღვევას, როგორც მანია.
🔻 როგორ ვლინდება დეპრესიული ეპიზოდი?
ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს:
• ძლიერი სევდა ან სიცარიელის განცდა;
• ინტერესის დაკარგვა ადრე სასიამოვნო საქმიანობების მიმართ;
• ენერგიის მნიშვნელოვანი დაქვეითება;
• უძილობა ან ჭარბი ძილი;
• მადის ცვლილება;
• კონცენტრაციისა და გადაწყვეტილების მიღების სირთულე;
• დანაშაულის, უსარგებლობის ან უიმედობის განცდა;
• ადამიანებთან ურთიერთობისგან თავის არიდება;
• მძიმე შემთხვევაში — სიკვდილზე ან თვითდაზიანებაზე ფიქრები.
🔄 ეს მდგომარეობები ყოველთვის სწრაფად ენაცვლება ერთმანეთს? არა. ბიპოლარული აშლილობის დროს ეპიზოდები შეიძლება გაგრძელდეს დღეების ან კვირების განმავლობაში, ხოლო მათ შორის ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს ხანგრძლივი პერიოდი სტაბილური მდგომარეობით. ამიტომ ბიპოლარული აშლილობა არ ნიშნავს, რომ ადამიანს დილით კარგი ხასიათი აქვს, საღამოს კი ცუდი.
🧠 ბიპოლარული აშლილობის ტიპები:
ბიპოლარული I ტიპი (Bipolar I Disorder) — ხასიათდება მანიის ეპიზოდებით, რომლებიც შეიძლება იყოს მძიმე და საჭიროებდეს ჰოსპიტალიზაციას. დეპრესიული ეპიზოდებიც ხშირად გვხვდება.
ბიპოლარული II ტიპი (Bipolar II Disorder) — მოიცავს დეპრესიულ ეპიზოდებს და ჰიპომანიის პერიოდებს, მაგრამ არა სრულ მანიას.
არსებობს ასევე ციკლოთიმიური აშლილობა (Cyclothymic Disorder), რომლის დროსაც ჰიპომანიური და დეპრესიული სიმპტომები განმეორებით ვლინდება, თუმცა სრულ ეპიზოდს არ აკმაყოფილებს.
❗ მნიშვნელოვანი:
ბიპოლარული აშლილობის დიაგნოზი მხოლოდ რამდენიმე სიმპტომის არსებობით არ ისმება. სპეციალისტი აფასებს სიმპტომების ხანგრძლივობას, სიმძიმეს, განმეორებადობას, ძილისა და ენერგიის ცვლილებებს, ქცევას და ადამიანის ცხოვრების ისტორიას. ასევე საჭიროა სხვა შესაძლო მიზეზების გამორიცხვა.
ბიპოლარული აშლილობა მართვადი მდგომარეობაა. შესაბამისი მკურნალობა, რომელიც შეიძლება მოიცავდეს მედიკამენტურ მკურნალობასა და ფსიქოთერაპიას, ბევრ ადამიანს ეხმარება სიმპტომების კონტროლსა და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებაში. თუ ადამიანი საკუთარ თავში ან ახლობელში მსგავს ნიშნებს ამჩნევს, მხოლოდ ინტერნეტში წაკითხულზე დაყრდნობით დიაგნოზის დასმა არ არის სწორი — საჭიროა შესაბამისი სპეციალისტის შეფასება.
⚠️ თუ ადამიანს აქვს თვითდაზიანების ან სუიციდის ფიქრები, ფსიქოზური სიმპტომები ან ისეთი მძიმე აგზნება/ქცევის ცვლილება, რომ საკუთარი ან სხვების უსაფრთხოება საფრთხეშია, საჭიროა გადაუდებელი პროფესიული დახმარება.
ასევე დაგაინტერესებთ:
⭕თუ მარტო ყოფნა გიყვართ, ეს შესაძლოა თქვენს ინტელექტზე მეტყველებდეს - ფსიქოლოგის განმარტება
🎥 „სიტყვები უძლურია ამ სილამაზის წინაშე...“ - როგორ აფასებენ თათა გიორგობიანის ფოტოსესიას