ინტუიციურად გვგონია, რომ რაც უფრო მეტს გავაკონტროლებთ, მით უფრო მშვიდად ვიგრძნობთ თავს. თითქოს კონტროლი უსაფრთხოების გარანტიაა. თუმცა ფსიქოლოგიაში ხშირად საპირისპირო პროცესს ვხვდებით - რაც უფრო ვცდილობთ ყველაფრის გაკონტროლებას, მით უფრო ძლიერდება შფოთვა.
რატომ ხდება ასე?
შფოთვის ერთ-ერთი მთავარი მახასიათებელი გაურკვევლობის აუტანლობაა. ტვინს არ მოსწონს პასუხგაუცემელი კითხვები, ამიტომ ცდილობს ყველაფერი წინასწარ გათვალოს, ყველა რისკი გამორიცხოს და ყველა შესაძლო სცენარი აკონტროლოს. პრობლემა ის არის, რომ ცხოვრება მთლიანად კონტროლირებადი არასოდეს არის.
როდესაც ვცდილობთ სრული კონტროლის შენარჩუნებას, ტვინი იწყებს მუდმივ "სკანირებას": ხომ არაფერი გამომრჩა? ხომ არ არის ახალი საფრთხე? კიდევ რა უნდა შევამოწმო? შედეგად, ყურადღება სულ უფრო მეტად საფრთხისკენ არის მიმართული და შფოთვა კიდევ უფრო ძლიერდება.
ამას ემატება კიდევ ერთი ფსიქოლოგიური მექანიზმი — უსაფრთხოების ქცევები. მაგალითად, ერთი და იმავე ინფორმაციის რამდენჯერმე გადამოწმება, მუდმივად სხვებისგან დამშვიდების მოთხოვნა, ყველა შესაძლო ვარიანტის წინასწარ გათვლა ან სიტუაციების თავიდან არიდება. ეს ქცევები შეიძლება დროებით გვამშვიდებდეს, მაგრამ ტვინს ერთ მნიშვნელოვან გზავნილს აძლევს: "საფრთხე ნამდვილად არსებობს, ამიტომ ასეთი სიფრთხილე აუცილებელია." სწორედ ამიტომ, შფოთვა გრძელვადიან პერიოდში უფრო მყარდება.
პარადოქსი ის არის, რომ რაც უფრო ვებრძვით გაურკვევლობას, მით უფრო საშიში ხდება ის ჩვენს აღქმაში. ტვინი ვერ სწავლობს, რომ ბევრ გაურკვეველ სიტუაციასაც შეუძლია უსაფრთხოდ დასრულება.
ფსიქოლოგიური ცვლილება იწყება მაშინ, როცა ადამიანი ნელ-ნელა სწავლობს, რომ უსაფრთხოება არ ნიშნავს ყველაფრის კონტროლს. ზოგჯერ ყველაზე მნიშვნელოვანი უნარი არა სრული კონტროლი, არამედ გაურკვევლობის ატანაა. სწორედ ეს ამცირებს შფოთვას გრძელვადიან პერსპექტივაში და არა მუდმივი კონტროლის მცდელობა.
კონტროლი ხშირად სიმშვიდის განცდას გვპირდება, მაგრამ თუ ის ცხოვრების წესად იქცევა, შეიძლება სწორედ შფოთვის შენარჩუნების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი გახდეს.
ასევე დაგაინტერესებთ:
⭕„საოცრად თბილი, ტკბილი, ლამაზი და საყვარელი გოგო“ - ინდირა ჯგერნაიას ახალი ფოტოები სოცქსელიდან
⭕როგორ ატარებს დროს ელენე ეპიტაშვილი შვილთან ერთად - კადრები გასართობი ცენტრიდან
⭕„რამდენიმე მნიშვნელოვანი პროცესი ერთმანეთს ემთხვევა...“ - აგვისტოს ასტროლოგიური მოვლენები