ყველა მშობელს ეშინია, რომ შვილები ბულინგის მსხვერპლი გახდებიან, მაგრამ რა მოხდება თუ ბავშვი, რომელიც მეგობარს სტკენს, გარიყავს ან დაამცირებს, ჩვენივე შვილი აღმოჩნდება? მაშინ ჩვენი უმეტესობა ასე რეაგირებს: „ჩემი შვილი ამას არ გააკეთებდა“, თუმცა, რეალური საკითხი დადანაშაულება კი არა, ქცევის მიზეზის გაგებაა.
სკოლიდან სატელეფონო ზარმა ზოგჯერ შეიძლება დედის მთელი დღე შეცვალოს - „თქვენმა შვილმა დღეს მეგობარს ხელი ჰკრა“, „მან კლასის ჯგუფში მოსწავლის ფოტო გააზიარა“, „მან სხვა ბავშვი გარიყა“, „ის გამუდმებით ავიწროებს მოსწავლეს“. რა არის ჩვენი პირველი რეაქცია? შოკი, შემდეგ კი წინააღმდეგობა.
„დარწმუნებული ხარ? ჩემი შვილი ასეთ რამეს არ გააკეთებდა“.
იმიტომ, რომ ჩვენ ვიცნობთ ჩვენს შვილს ისეთად, როგორც სახლშია. ეს არის ბავშვი, რომელიც დილით იღვიძებს, გვეხუტება, სკოლიდან დაბრუნებისას თავისი დღის შესახებ გვიყვება. ეს არის იგივე ბავშვი, რომელიც თავს ჩვენს მხარზე ათავსებს, როცა ავად არის, რომელიც ღამით ჩვენთან მოდის, როცა შეშინებულია.
ადვილი წარმოსადგენია, რომ მან შეიძლება სხვა ბავშვი გაანაწყენოს, თუმცა ბავშვების ქცევა სახლში ყოველთვის არ ჰგავს მათ ქცევას მეგობრებთან. უფრო მეტიც, ეს არ ნიშნავს, რომ ჩვენი შვილი ცუდი ადამიანია. პირიქით, პირველი, რაც ზრდასრულმა უნდა გააკეთოს, არის ის, რომ ბავშვს იარლიყი არ მიაკრას, არამედ უნდა შეეცადოს გაიგოს ამ ქცევის მიზეზი, რადგან ბავშვის ჭეშმარიტად დაცვა არ ნიშნავს მისი ყველა ქმედების დაცვას. ზოგჯერ ყველაზე დიდი დაცვა არის იმის თქმა, თუ როდის ცდება.
3 კითხვა, რომელიც მშობლებმა საკუთარ თავს უნდა დაუსვან:
ვუსმენ თუ არა ჩემს შვილს, როდესაც შეცდომას უშვებს?
მაშინვე თავდაცვით პოზიციაში ვდგები, როდესაც ის რამეს არასწორად სჩადის?
იციან თუ არა მათ, რომ მათი სიყვარული არ ნიშნავს ყველა ქმედების მოწონებას?
ზოგჯერ, ბავშვთან დაკავშირებული რეალური ცვლილება არა ბავშვით, არამედ მშობლებით იწყება.
ხუმრობა თუ გულისწყრომა?
ბავშვებისთვის დაცინვა, ხუმრობა და ერთმანეთის მეტსახელების დაძახება სიახლეს არ წარმოადგენს. ხუმრობა და საზღვრების გადალახვა ბავშვობის ნაწილია, თუმცა გარკვეულ მომენტში ყველაფერი იცვლება.
თუ ბავშვი მუდმივად სამიზნე ხდება, თუ სხვა ბავშვები ამას გართობად აქცევენ და თუ ეს ქცევა გრძელდება მაშინაც კი, როცა მეორე ბავშვი დისკომფორტს ავლენს, ჩვენ აღარ შეგვიძლია უბრალოდ უგულებელვყოთ ეს და ვთქვათ: „ეს ყველაფერი ბავშვებს შორის ხდება“.
უფრო მეტიც, ბულინგი არ არის მხოლოდ ცემა, ბიძგი ან მუქარა. ბავშვის თამაშიდან გამორიცხვა, მასზე ჭორების გავრცელება, მისი გარეგნობის დაცინვა, ჯგუფის წინაშე დამცირება ან სოციალურ მედიაში მისი სამიზნედ ქცევა - ეს ყველაფერი ერთი და იგივე ჯაჭვის ნაწილი შეიძლება იყოს.
ციფრული სამყარო საქმეს კიდევ უფრო ართულებს. ადრე, როდესაც ბავშვი სკოლიდან სახლში ბრუნდებოდა, მას შეეძლო, სულ მცირე, დისტანცირებულიყო მოვლენებისგან. ახლა, კლასის ჯგუფების, შეტყობინებების, ვიდეოებისა და სოციალური მედიის წყალობით, სკოლა ბავშვის ჯიბეშია. მოვლენა შეიძლება იმ ღამეს საწოლში ხელახლა გაჩნდეს.
სახლიდან გასვლა და სხვა ჯგუფში გაწევრიანება:
მშობლები შვილების ხასიათს სახლში მათი ქცევიდან ამოიცნობენ, თუმცა სკოლაში განსხვავებული თანმიმდევრობაა. ბავშვმა შეიძლება მეგობრების წინაშე ისეთი რამ გააკეთოს, რასაც მარტო არ გააკეთებდა. ისინი კომენტარს აკეთებენ მეგობართან და სხვები იცინიან. ბავშვი თამაშიდან გარიცხულია და არავინ არაფერს ამბობს.
ამიტომ, მშობლებმა არ უნდა ჰკითხონ უბრალოდ: „რატომ გააკეთე ეს?“, მათ ასევე უნდა იკითხონ: „ვინ იყო შენთან ერთად?“, „რა გააკეთეს შენმა მეგობრებმა?“, „როგორ იგრძენი თავი იმ მომენტში?“, „გაითვალისწინე, როგორ გრძნობდა თავს მეორე ბავშვი?“ ეს კითხვები შეიძლება იყოს ბავშვის ქცევის გაგების კარიბჭე.
თანაგრძნობის გამოხატვა აუცილებელია.
მშობლები ხშირად ეუბნებიან შვილებს: „გამოიჩინეთ თანაგრძნობა“, თუმცა, ბავშვისთვის თანაგრძნობა ზოგჯერ ძალიან აბსტრაქტული სიტყვაა. უფრო ადვილია ამაზე რეალური ცხოვრებისეული სიტუაციიდან საუბარი.
„როგორ იგრძნობდით თავს, მთელი კლასი რომ დაგცინოდათ?“, „წარმოიდგინეთ, რომ თქვენი მეგობრები თამაშში არ ჩაგრთავენ“. როდესაც ბავშვი იწყებს იმის ვიზუალიზაციას, თუ რას განიცდის მეორე ადამიანი, სიტუაცია მისთვის სხვა მნიშვნელობას იძენს. აქ მიზანი არ არის ბავშვის დანაშაულის გრძნობით დატვირთვა, არამედ იმის გაგებაში დახმარება, თუ რა კავშირია მათ ქმედებებსა და შედეგად მიღებულ შედეგებს შორის.
ბულინგის ინციდენტის დროს ორი ბავშვი ჩანს. ერთი მსხვერპლია, მეორე - დამნაშავე, თუმცა, კლასში სხვა ბავშვებიც არიან, რომლებიც მათ აკვირდებიან. ერთი იცინის, ერთი იღებს ტელეფონს და იწერს, ერთი ჩუმად რჩება. მეორე ამბობს: „ეს არ გააკეთო“.
ეს უკანასკნელი ბავშვი საკმარისად ღირებულია იმისთვის, რომ სკოლაში ატმოსფერო შეცვალოს. არ არის საკმარისი ბავშვებისთვის მხოლოდ იმის თქმა, რომ „თუ ვინმე ცუდად გექცევა, შენს მასწავლებელს უთხარი“. ასევე აუცილებელია ვკითხოთ: „რას იზამდით, თუ ამას თქვენს მეგობარს დაინახავდით?“. რადგან ბავშვები ერთმანეთის ქცევაზე ბევრად უფრო სწრაფად ახდენენ გავლენას, ვიდრე უფროსები. ბავშვის მიერ ნათქვამი „მოდი, ეს არ გავაკეთოთ“ ზოგჯერ უფრო ძლიერი შეიძლება იყოს, ვიდრე უფროსების გრძელი საუბარი.
პირველ რიგში საჭიროა არა დაცვა, არამედ გაგება:
„ჩემი შვილი ამას არ გააკეთებდა“
„შესაძლოა, მართლა ასე არ მოქცეულიყო“
„შესაძლოა, სიტუაცია არასწორად იყო გაგებული“,
„შესაძლოა, ჩვენი შვილი სხვა ქცევაზე რეაგირებდა“ - ყველაფერი ეს შესაძლებელია.
თუმცა, გასარკვევად არ უნდა ჩაერიოთ და ბავშვი ყველას წინაშე არ უნდა დაიცვათ. პირველ რიგში მოუსმინეთ მასწავლებელს. გაითვალისწინეთ, რას ამბობენ სხვა ბავშვები, რომლებმაც ინციდენტი განიცადეს.
შემდეგ კი მშვიდად ესაუბრეთ თქვენს შვილს. რადგან ბავშვებიც უშვებენ შეცდომებს და ზოგჯერ ისე, როგორც ყველაზე ნაკლებად ველით.
ბავშვი, რომელიც სახლში ძალიან მშვიდია, შეიძლება სკოლაში ვერ აკონტროლებდეს თავის რისხვას. ბავშვი, რომელიც ძალიან დამხმარე ჩანს, შეიძლება ვინმე თანატოლების ჯგუფიდან გამორიცხოს.
შესაძლოა, წარმატებულმა მოსწავლემ სხვა ბავშვს ზემოდან დახედოს, რათა პოპულარული იყოს. ეს ქცევები ბავშვს მთლიანობაში არ განსაზღვრავს, მაგრამ ისინი არც უნდა იყოს იგნორირებული.
„მიყვარხარ, მაგრამ...“:
შესაძლოა, ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი წინადადება, რომელიც ბავშვმა უნდა გაიგოს, არის: „მიყვარხარ, მაგრამ არ ვეთანხმები იმას, რაც გააკეთე“. ეს წინადადება ერთდროულად სიყვარულსაც და საზღვრებსაც შეიცავს.
ის არ ამბობს „ცუდი ხარ“, მაგრამ ასევე არ ამბობს „რასაც არ უნდა აკეთებდე, მე შენს გვერდით ვარ“.
ეს განსხვავება ბავშვების აღზრდის ერთ-ერთი ყველაზე რთული ასპექტია. როგორც მშობლებს, ჩვენ გვსურს, ჩვენი შვილები ყოველგვარი ბოროტებისგან შორს დავიცვათ, თუმცა ამას მთელი მათი ცხოვრების განმავლობაში ვერ შევძლებთ. ამის ნაცვლად, ჩვენ უნდა ვასწავლოთ ჩვენს შვილებს, რა უნდა გააკეთონ, როდესაც შეცდომებს უშვებენ. არ გაიქცნენ, როდესაც რაღაცას არასწორად აკეთებენ.
მოერიდეთ სხვების დადანაშაულებას, ბოდიში მოიხადეთ, გამოასწორეთ დანაშაული. საჭიროების შემთხვევაში დახმარება ითხოვეთ და შემდეგ ჯერზე სხვაგვარად მოიქეცით.
შესაძლოა, წინადადება, რომლითაც „ჩემი შვილი ამას არ გააკეთებდა“, ასე უნდა ჩავანაცვლოთ: „თუ ჩემმა შვილმა მსგავსი რამ გააკეთა, ჩემი პასუხისმგებლობაა გავიგო, რატომ და დავეხმარო მას ამის გამოსწორებაში“. რადგან ჩვენი შვილის სიყვარული არ ნიშნავს ყველა ქმედების გამართლებას. ზოგჯერ, პირიქით, ეს ნიშნავს მათი შეცდომების მითითებას, რადგან ჩვენ ისინი ყველაზე მეტად გვიყვარს და შესაძლოა, ნამდვილი აღზრდა სწორედ აქ იწყება არა მხოლოდ ჩვენი შვილის კარგი მხარეების დანახვა, არამედ მათი რთული მხარეების დანახვის უნარიც.
ასევე დაგაინტერესებთ:
⭕„ჩემი საოცნებო დაბადების დღე“ - როგორ ჩაიარა ბარბარა სამხარაძის იუბილემ
🎥 ტესტოსტერონის ნორმა კაცებში - რაზეა დამოკიდებული მისი მაჩვენებელი
🎥 „არ მიირთვა კვერცხი, რომლის ზედაპირი, ნაჭუჭი დაზიანებულია...“ - კვების სპეციალისტის გაფრთხილება
