ფეხბურთი დიდი ხანია გასცდა უბრალო თამაშის ჩარჩოებს და უმაღლესი ათლეტური შესაძლებლობების ასპარეზად იქცა. 90 წუთის განმავლობაში მოედანზე მაქსიმალური დატვირთვით სირბილი ორგანიზმისგან უზარმაზარ ენერგიას მოითხოვს. თუმცა, როდესაც მატჩები ექსტრემალურ სიცხეში ტარდება, სპორტსმენები კიდევ ერთი, ბევრად უფრო საშიში მოწინააღმდეგის, დეჰიდრატაციის (ორგანიზმის გაუწყლოების) წინაშე დგებიან.
სწორედ ამ უხილავ საფრთხესთან საბრძოლველად, ფიფამ (FIFA) მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში სპეციალური, ოფიციალური პაუზა „წყლის შესვენება“ (Cooling Break) დააწესა.
დეჰიდრატაციის უხილავი საფრთხე: რა ემართება ათლეტის ორგანიზმს?
სპორტული მედიცინის ექსპერტები დიდი ხანია განგაშს ტეხდნენ იმ ზიანის გამო, რასაც მაღალი ტემპერატურა და ტენიანობა ფეხბურთელებს აყენებს. ექსტრემალურ პირობებში ორგანიზმი ცდილობს გაგრილდეს, რის გამოც ოფლის სახით დიდი რაოდენობით სითხესა და სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან ელექტროლიტებს კარგავს.
სამედიცინო ფაქტი: ორგანიზმში წყლის მასის თუნდაც 2%-ით შემცირება ათლეტის ფიზიკურ და მენტალურ შესაძლებლობებს 20%-მდე აქვეითებს. ვარდება წნევა, იკლებს კუნთების გამძლეობა, ნელდება რეაქცია და იზრდება ტრავმების რისკი.
თუ გაუწყლოება კრიტიკულ ზღვარს მიაღწევს, სპორტსმენს შესაძლოა დაეწყოს კუნთების სპაზმი (კრუნჩხვა), თავბრუსხვევა და, რაც ყველაზე საშიშია, განვითარდეს სითბური დარტყმა (Heat Stroke), რაც სიცოცხლისთვის პირდაპირ საფრთხეს წარმოადგენს.
როგორ მუშაობს „წყლის შესვენების“ წესი?
ფიფას მკაცრად გაწერილი რეგულაციით, მატჩის დირექტორი და სამედიცინო ჯგუფი თამაშის დაწყებამდე ზომავენ ე.წ. WBGT ინდექსს (რომელიც ითვალისწინებს არა მხოლოდ ტემპერატურას, არამედ ტენიანობასა და მზის რადიაციის დონეს).
თუ ეს მაჩვენებელი 32 გრადუს ცელსიუსს აჭარბებს, ამოქმედდება შემდეგი პროტოკოლი:
შესვენება ინიშნება თითოეული ტაიმის დაახლოებით 30-ე წუთზე (მატჩის 30-ე და 75-ე წუთებზე).
პაუზა გრძელდება ზუსტად 3 წუთი. ამ დროის განმავლობაში ფეხბურთელებს აქვთ საშუალება მიიღონ წყალი, იზოტონური სასმელები და გამოიყენონ ცივი პირსახოცები.
მსაჯი ამ 3 წუთს ტაიმის ძირითად დროს ბოლოში კომპენსაციის სახით უმატებს.
„წყლის შესვენება“ არა მხოლოდ ფეხბურთელების ჯანმრთელობის გარანტია, არამედ მწვრთნელებისთვის ტაქტიკური გადაადგილებების დამატებითი შანსიც გახდა.
ცნობისთვის, მუნდიალი 2026 უკვე დაწყებულია და აქტიურ ფაზაშია!
ეს მუნდიალი საფეხბურთო ისტორიაში სრულიად უპრეცედენტო და რევოლუციურია, რადგან ის ერთდროულად სამ მასპინძელ ქვეყანაში: აშშ-ში, კანადასა და მექსიკაში მიმდინარეობს. ტურნირი რამდენიმე დღის წინ, 11 ივნისს, მეხიკოს ლეგენდარულ სტადიონზე, „აცტეკაზე“ გაიხსნა.
