არცერთი სადღეგრძელო არ ჩაივლის ჭიქების მიჭახუნებისა და „გაუმარჯოსს“ გარეშე, თუმცა იშვიათად თუ დავფიქრებულვართ, საიდან იღებს სათავეს ეს გლობალური ტრადიცია.
აღმოჩნდა, რომ დღევანდელი კეთილგანწყობილი ჟესტის უკან საუკუნეების წინ არსებული შიში, ცრურწმენები და სრულიად პრაქტიკული მიზნები დგას.
1. ძველი შიში: როგორ გვეხმარებოდა მიჭახუნება შხამისგან თავის დაცვაში?
ისტორიკოსების და ეთნოგრაფების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ჭიქების ძლიერად მიჭახუნების ტრადიცია შუა საუკუნეების ევროპიდან მოდის. იმ ეპოქაში პოლიტიკური ინტრიგები, მოწამვლა და მკვლელობები ჩვეულებრივი ამბავი იყო.
იმის დასამტკიცებლად, რომ სასმელი უსაფრთხო იყო და მასში შხამი არ იდო, მასპინძელი და სტუმარი თავიანთი ჭიქებიდან სასმელს ერთმანეთის ჭიქაში ასხამდნენ ან ისეთი ძალით აჭახუნებდნენ, რომ სითხე ერთი ჭიქიდან მეორეში გადასულიყო.
თუ მასპინძელი სტუმართან ერთად სმას ბოლომდე გაბედავდა, ეს ნიშნავდა, რომ სასმელი უვნებელი იყო და ორივემ თანაბრად იცოდა ამის შესახებ. დროთა განმავლობაში, თავად სითხის გადასხმის პროცესი გაქრა, მაგრამ ჭიქების ძლიერად დაჯახების ჩვევა ტრადიციად დაგვრჩა.
2. ბოროტი სულების განდევნა და ხმაური
ძველ დროში ადამიანებს სწამდათ, რომ სამყარო სავსე იყო ბოროტი სულებითა და დემონებით, რომლებსაც განსაკუთრებით „უყვარდათ“ მხიარული შეკრებები, ქეიფი და ალკოჰოლი.
არსებობს მოსაზრება, რომ ჭიქების მკვეთრი და ხმამაღალი ჯახუნი ბოროტი ძალების დასაფრთხობად გამოიგონეს. ითვლებოდა, რომ ხმაური სულებს აფრთხობდა და მათ არ აძლევდა საშუალებას, ადამიანების სასმელში ჩასულიყვნენ და ისინი მოეწამლათ.
3. ხუთი გრძნობის ფესტივალი
არსებობს უფრო რომანტიკული და ფილოსოფიური თეორიაც, რომელიც ძველ ბერძნებსა და რომაელებს უკავშირდება. ძველ საბერძნეთში ქეიფის დროს ადამიანები ცდილობდნენ, ღვთისადმი მიძღვნილი სმა მათი სხეულის ყველა გრძნობით განეცადათ:
- მხედველობა - ხედავდნენ ღვინის ფერს;
- ყნოსვა - გრძნობდნენ მის არომატს;
- გემო - ტკბებოდნენ ღვინის გემოთი;
- შეხება - უჭერდნენ ხელში თასს;
- სმენა - რადგან ღვინის სმას ხმა არ ჰქონდა.
მეცნიერთა ნაწილი ვარაუდობს, რომ ჭიქების მიჭახუნება სწორედ იმისთვის მოიფიქრეს, რომ ზეიმში ხუთივე გრძნობა - მათ შორის სმენაც ჩართულიყო.
4. როგორია ეტიკეტი დღეს?
მიუხედავად იმისა, რომ შხამის შიში და ბოროტი სულები დიდი ხანია წარსულს ჩაბარდა, მიჭახუნების კულტურა დღემდე ცოცხალია. თანამედროვე სუფრის ეტიკეტით:
ჭიქების შეჯახებისას მიზანშეწონილია ერთმანეთისთვის თვალებში ყურება (რაც გულწრფელობისა და პატივისცემის ნიშანია);
ფრთხილად უნდა ვიყოთ, რომ ძვირფასი ბროლის ჭიქები ზედმეტად ძლიერად არ დავაჯახოთ, რათა არ გატყდეს;
სადღეგრძელოს თქმისას მთავარია არა ხმაურის სიძლიერე, არამედ ის ემოცია და სითბო, რომლითაც ადამიანები ერთმანეთს უსურვებენ საუკეთესო სურვილებს.
⭕ ასევე დაგაინტერესებთ:
🎥 „სცენაზე როგორ ავედი ისიც არ მახსოვს...“ - ვინ არის „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს“ მფლობელი?
