როდესაც ბავშვი ვერ ან ჯერ კიდევ შეზღუდულად საუბრობს, მშობლებს ხშირად უჩნდებათ კითხვა: ხომ არ შეუშლის ხელს ალტერნატიული კომუნიკაციის გამოყენება მეტყველების განვითარებას?
კვლევები აჩვენებს, რომ ალტერნატიული და აუგმენტური კომუნიკაცია (AAC) მეტყველების განვითარებას არ აფერხებს. პირიქით, მას შეუძლია ხელი შეუწყოს ბავშვის კომუნიკაციური უნარებისა და ენობრივი შესაძლებლობების განვითარებას.
ალტერნატიული და აუგმენტური კომუნიკაცია მოიცავს სხვადასხვა საშუალებას, რომელთა დახმარებითაც ბავშვს საკუთარი სურვილების, საჭიროებების, აზრებისა და ემოციების გამოხატვა შეუძლია.
ეს შეიძლება იყოს ჟესტები, სურათები, სიმბოლოები, საკომუნიკაციო დაფები ან სპეციალური ელექტრონული მოწყობილობები.
რატომ არის ალტერნატიული კომუნიკაცია მნიშვნელოვანი?
1. ბავშვი იღებს კომუნიკაციის შესაძლებლობას.
როდესაც ბავშვს სიტყვებით გამოხატვა უჭირს, მას მაინც სჭირდება, რომ გვითხრას, რა უნდა, რა არ მოსწონს, რას გრძნობს ან რისი გაზიარება სურს. ალტერნატიული კომუნიკაცია მას ამ შესაძლებლობას აძლევს.
2. მცირდება კომუნიკაციური სირთულეებით გამოწვეული იმედგაცრუება ან რთული ქცევა.
როდესაც ბავშვს სათქმელის გადმოცემა არ შეუძლია, შესაძლოა გაღიზიანდეს, იტიროს, უარი თქვას აქტივობაზე ან ქცევით გამოხატოს ის, რისი თქმაც სიტყვებით ვერ მოახერხა. კომუნიკაციის დამატებითი საშუალება მას საკუთარი საჭიროებების უფრო გასაგებად გამოხატვაში ეხმარება.
3. ხელს უწყობს მეტყველებისა და ენის განვითარებას.
ბავშვი სწავლობს, რომ სიმბოლოს, ჟესტს ან სიტყვას კონკრეტული მნიშვნელობა აქვს და მათი გამოყენებით შეიძლება სხვა ადამიანთან ურთიერთობა. როდესაც ზრდასრული საუბრის პარალელურად თავადაც იყენებს სურათებს ან სიმბოლოებს, ბავშვს ენობრივი კავშირების გაგებაში ეხმარება.
4. ავითარებს დამოუკიდებლობასა და ინიციატივას.
ბავშვი მხოლოდ სხვისი შეკითხვის პასუხად კი არ გამოხატავს საკუთარ სურვილს, არამედ თავადაც იწყებს კომუნიკაციას, აკეთებს არჩევანს, ითხოვს დახმარებას და მონაწილეობს ყოველდღიურ ურთიერთობებში.
5. ქმნის სწავლისა და სოციალური ურთიერთობების მეტ შესაძლებლობას.
როდესაც ბავშვს კომუნიკაციის ხელმისაწვდომი საშუალება აქვს, მას მეტი შესაძლებლობა ეძლევა თამაშში, სწავლასა და სოციალურ ურთიერთობებში ჩასართავად.
უნდა დაველოდოთ, როდის დაიწყებს ბავშვი ლაპარაკს?
არა. არ არის აუცილებელი, ბავშვმა ჯერ მეტყველება განავითაროს და მხოლოდ ამის შემდეგ დაიწყოს ალტერნატიული კომუნიკაციის გამოყენება. საჭიროების შემთხვევაში მისი დანერგვა ადრეული ეტაპიდან შეიძლება.
მნიშვნელოვანია, რომ კომუნიკაციის საშუალება ბავშვის ინდივიდუალურ საჭიროებებს შეესაბამებოდეს. მისი გამოყენებისას ზრდასრულმა უნდა მისცეს ბავშვს მოდელი, გამოიყენოს სიმბოლოები ბუნებრივ სიტუაციებში და არ მოსთხოვოს ბავშვს მათი გამოყენება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამისთვის მზად არ არის.
ალტერნატიული კომუნიკაცია არ ნიშნავს მეტყველებაზე უარის თქმას. ის ბავშვს აძლევს შესაძლებლობას, კომუნიკაცია ახლავე შეძლოს, მეტყველების განვითარების მოლოდინში კი ურთიერთობისა და საკუთარი საჭიროებების გამოხატვის შესაძლებლობის გარეშე არ დარჩეს.
გახსოვდეთ: კომუნიკაცია მხოლოდ სიტყვების წარმოთქმა არ არის. კომუნიკაციაა სურვილის გამოხატვა, უარის თქმა, არჩევანის გაკეთება, დახმარების თხოვნა, ემოციის გაზიარება და სხვა ადამიანთან ურთიერთობის დამყარება.
ბავშვს არ უნდა უწევდეს ლოდინი, სანამ ალაპარაკდება, რათა მისი ხმა გაიგონ. მას კომუნიკაციის შესაძლებლობა ახლავე სჭირდება.
შენიშვნა: ალტერნატიული კომუნიკაციის საშუალება ინდივიდუალურად უნდა შეირჩეს, საჭიროებისამებრ მეტყველებისა და ენის სპეციალისტის გამოცდილ პროფესიონალთან თანამშრომლობით.
ასევე დაგაინტერესებთ:
⭕მარიამ სანოგო პარიზში იმყოფება - მოდელმა თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი მოინახულა
⭕ბავშვის მოვალეობა არ არის, დაიმსახუროს მშობლების სიყვარული - წაიკითხეთ ეს კიდევ ერთხელ
⭕„ერთი სურვილით ნაკლები საახალწლო სურვილების სიაში“ - ნუცა სურგულაძე საცურაო კოსტიუმში პოზირებს
