ურთიერთობების ფსიქოლოგიაში ერთ-ერთი ყველაზე მყარად ფესვგადგმული, ტოქსიკური და მტკივნეული ილუზია სწორედ ეს ფორმულაა: „თუ გიღალატეს, ე.ი. რაღაც დააკელი“, „ღალატში ორივე დამნაშავეა“.
ეს ფრაზა ხშირად გვესმის როგორც ყოფით საუბრებში, ისე ფსევდოფსიქოლოგიურ მსჯელობებში. ერთი შეხედვით, თითქოს ობიექტურია ურთიერთობა ხომ დინამიკური სისტემაა და მასში ორი ადამიანი მონაწილეობს.
თუმცა, კლინიკური და სისტემური ფსიქოლოგიის სიღრმეში ჩახედვისას ნათელი ხდება: ეს მიდგომა სხვა არაფერია, თუ არა პასუხისმგებლობის და დანაშაულის ცნებების სახიფათო აღრევა და კლასიკური ვიქტიმბლეიმინგი (მსხვერპლის დადანაშაულება).
იმისთვის, რომ ეს მითი საბოლოოდ დაინგრეს, აუცილებელია ფსიქოლოგიური ზღვრის მკაფიოდ გავლება ორ სრულიად განსხვავებულ რეალობას შორის: ურთიერთობის ხარისხსა და ღალატის არჩევანს შორის.
დიახ, წყვილის ურთიერთობა ცოცხალი ორგანიზმია. თუ კავშირში გაჩნდა ემოციური სიცივე, გაუცხოება, სექსუალური დისტანცია, კონფლიქტები ან დუმილი ამ დინამიკის შექმნასა და შენარჩუნებაში ორივე პარტნიორი თანაბარ პასუხისმგებლობას იზიარებს.
უკმაყოფილება, დაუკმაყოფილებელი მოთხოვნილებები, ემოციური დეფიციტი - ეს ურთიერთობის პრობლემაა.
მაგრამ ღალატი არ არის ურთიერთობის პრობლემა. ღალატი არის ერთი კონკრეტული ადამიანის ქცევითი გადაწყვეტილება.
როდესაც ადამიანი განიცდის დეფიციტს, მას ყოველთვის აქვს არჩევანის ფართო სპექტრი:
1. ისაუბროს პირდაპირ და დააფიქსიროს საკუთარი უკმაყოფილება.
2. შესთავაზოს პარტნიორს წყვილთა თერაპია.
3. გააცნობიეროს კრიზისი და შეეცადოს საზღვრების გადახედვას.
4. საბოლოოდ, თუ არაფერი მუშაობს დაასრულოს ურთიერთობა, დაშორდეს და მხოლოდ ამის შემდეგ დაიწყოს ახალი კავშირი.
ღალატი არ არის სპონტანური შემთხვევა, რომელიც „უბრალოდ მოხდა“. ეს არის გაცნობიერებული ქმედებების, გასაიდუმლოების, ორმაგი თამაშისა და ტყუილის ჯაჭვი.
ადამიანმა გააკეთა კონკრეტული ეგოისტური არჩევანი: არ შესულიყო პირდაპირ კონფრონტაციაში, არ აეღო პასუხისმგებლობა ურთიერთობის დასრულებაზე ან განკურნებაზე და ამის ნაცვლად საკუთარი ემოციური თუ ფიზიკური შიმშილი მოეკლა ფარული გზით, პარტნიორის ზურგს უკან.
ამ არჩევანზე პასუხისმგებლობა ეკისრება მხოლოდ და მხოლოდ ერთ ადამიანს მას, ვინც უღალატა.
- რატომ არის მითი „ორივეს ბრალეულობაზე“ ასეთი პოპულარული? იმიტომ, რომ ის კომფორტული თავშესაფარია მოღალატისთვის.
მოღალატე ადამიანი, როგორც წესი, განიცდის უმძიმეს კოგნიტიურ დისონანსს: მას არ სურს საკუთარი თავი აღიქვას როგორც მატყუარა, მოღალატე და მორალურად დესტრუქციული პირი.
საკუთარი თავმოყვარეობის და თვითხატის გადასარჩენად ფსიქიკა რთავს რაციონალიზაციას და პროექციას:
„შენ არ მაქცევდი ყურადღებას“.
„შენ გაცივდი“.
„სახლში მუდმივად დაძაბულობა იყო“.
„სითბო არ მქონდა და სხვამ მომცა“.
„ბევრად უკეთ მექცევა და ვუყვარვარ, ვიდრე შენ“.
ეს არის პასუხისმგებლობის გადაბარების ტიპური მანიპულაცია. მოღალატე პარტნიორის დისტანცირებას თუ უყურადღებობას იყენებს როგორც საკუთარი ღალატის „გამამართლებელ საბუთს“. თუმცა, ფსიქოლოგიური სიმართლე ულმობელია: შენი ტკივილი, უკმაყოფილება ან მარტოობა არ გაძლევს უფლებას, მეორე ადამიანს მიაყენო ღრმა ფსიქოლოგიური ტრავმა.
როდესაც გარემო ან მოღალატე პარტნიორი მოტყუებულ ადამიანს აკისრებს წილობრივ დანაშაულს, მსხვერპლი განიცდის ორმაგ ტრავმას. კლინიკურ პრაქტიკაში ამას ხშირად ღალატის შემდგომ სტრესულ აშლილობას (Post-Infidelity Stress Disorder / PISD) უწოდებენ, რომლის სიმპტომებიც საოცრად ჰგავს PTSD-ს.
ღალატი ამსხვრევს ადამიანის ფუნდამენტურ უსაფრთხოების ბაზისს. როდესაც მსხვერპლს ეუბნებიან: „შენი ბრალიც არის, შენ რომ სხვაგვარად მოქცეულიყავი, ეს არ მოხდებოდა“, ის იწყებს საკუთარი აღქმის, მეხსიერების და საღი აზრის ეჭვქვეშ დაყენებას. იწყება დამანგრეველი თვითგვემა: „იქნებ მეტი მზრუნველობა უნდა გამომეჩინა?“, „იქნებ წონაში რომ მოვიმატე, ამან განაპირობა?“, „იქნებ ჩემი ხასიათია აუტანელი?“ ეს ფიქრები მსხვერპლს უკარგავს თვითშეფასებას.”
ღალატი პირდაპირ ურტყამს თვითშეფასებას, სექსუალურ იდენტობას და ღირსების განცდას. სხეულებრივ დონეზე ეს ხშირად ვლინდება მწვავე შფოთვით, პანიკური შეტევებით, უძილობით, მადის დაკარგვით ან საჭმლის მომნელებელი სისტემის სომატური დარღვევებით. ორგანიზმი აღიქვამს უსაფრთხოების სრულ განადგურებას ის ადამიანი, ვინც უსაფრთხოების გარანტი უნდა ყოფილიყო, გახდა ყველაზე დიდი საფრთხის წყარო.
როდესაც ღალატში საკუთარ თავსაც ადანაშაულებს, ადამიანს უჭირს არა მხოლოდ სხვების ნდობა მომავალში, არამედ საკუთარი თავისაც: „თუ მე ვერ შევამჩნიე, თუ მე თავად მივიყვანე საქმე აქამდე, როგორ შემიძლია ვენდო ჩემს ინტუიციას ან შეფასებებს?“ ეს არის იზოლაციისა და უმწეობის უმძიმესი მდგომარეობა.
გასაგები უნდა იყოს მკაფიო აქსიომა:
- შენ შეიძლება პასუხისმგებელი იყო იმაზე, რომ ურთიერთობაში იყო კონფლიქტი.
- შენ შეიძლება პასუხისმგებელი იყო იმაზე, რომ საკუთარი წყენა ვერ გამოხატე ან ემოციურად ჩაიკეტე.
- შენ შეიძლება პასუხისმგებელი იყო იმაზე, რომ დროულად არ დაასრულე უკვე მკვდარი კავშირი.
მაგრამ შენ არ ხარ პასუხისმგებელი იმაზე, რომ შენმა პარტნიორმა პრობლემის გადასაჭრელად ტყუილი, ფარული ურთიერთობა და ღალატი აირჩია.
ღალატი ყოველთვის სისუსტის, მოუმწიფებლობის და ემოციური გაუაზრებლობის ნაყოფია. ის მეტყველებს არა იმაზე თუ რა აკლდა მოტყუებულს, არამედ იმაზე, თუ რა დეფიციტი, პიროვნული რღვევა და ეთიკური სიცარიელე ჰქონდა თავად მოღალატეს.
ამ მითის დამსხვრევა არ არის უბრალოდ სიტყვებით თამაში. გადამწყვეტი ნაბიჯია ტრავმირებული ადამიანის ფსიქიკური მთლიანობის, ღირსების და საკუთარ თავთან უპირობო კავშირის დასაბრუნებლად.
ასევე დაგაინტერესებთ:
⭕ვისთვის არ არის რეკომენდებული მჟავე კომბოსტოს ჭამა და ვისთვის არის სასარგებლო
⭕6 სერიალი, რომელიც ცუდ განწყობას დაგავიწყებთ და ცხოვრების ხალისს დაგიბრუნებთ
🎥 ჯანსაღი პარტნიორული ურთიერთობების №1 წესი ფსიქოთერაპევტ ნინო კანდელაკისგან
