ემოცია არის ადამიანის შინაგანი განცდა ან რეაქცია, რომელიც ჩნდება მაშინ, როცა ადამიანი რაღაცას განიცდის, ხედავს ან ფიქრობს. ეს არის ფსიქოლოგიური მდგომარეობა, რომელიც აერთიანებს:
- გრძნობას (რას ვგრძნობთ)
- ფიქრს (როგორ ვაფასებთ სიტუაციას)
- სხეულის რეაქციას (გულის ცემა, ოფლიანობა და სხვ.).
გთავაზობთ 7 ძირითად ემოციას, რომლებიც ადამიანს ბუნებრივად გააჩნია:
1️⃣ სიხარული (Joy) ბედნიერება, კმაყოფილება, სიყვარული. ფუნქცია: კავშირის გაღრმავება და რესურსების გაზიარება. ფსიქოლოგიური ფაქტორები: პოზიტიური გამოცდილება, მიზნის მიღწევა, სოციალური მხარდაჭერა, თვითრეალიზაციის განცდა. ფიზიოლოგიური ფაქტორები: დოფამინისა და სეროტონინის გამოყოფა, სხეულის მოდუნება, გულისცემის მსუბუქი აჩქარება, ღიმილი.
2️⃣ სევდა (Sadness) დანაკარგი, იმედგაცრუება. ფუნქცია: გაჩერება, სიტუაციის გააზრება და დახმარების მიღება. ფსიქოლოგიური ფაქტორები: დანაკარგის განცდა, მარტოობის შეგრძნება, იმედგაცრუება მოლოდინებთან მიმართებით, თვითშეფასების დროებითი დაქვეითება. ფიზიოლოგიური ფაქტორები: ენერგიის შემცირება, ცრემლების გამოყოფა, მოძრაობის შენელება, სეროტონინის დონის დაქვეითება.
3️⃣ შიში (Fear) საფრთხის შეგრძნება. ფუნქცია: გადარჩენა და დაცვა. ფსიქოლოგიური ფაქტორები: საფრთხის აღქმა, გაურკვევლობა, კონტროლის დაკარგვის განცდა, წარსული ნეგატიური გამოცდილება. ფიზიოლოგიური ფაქტორები: ადრენალინისა და კორტიზოლის გამოყოფა, გულისცემის ზრდა, სუნთქვის გახშირება, კუნთების დაძაბვა.
4️⃣ ბრაზი (Anger) უსამართლობის ან საზღვრის დარღვევის რეაქცია. ფუნქცია: საკუთარი თავის და პირადი საზღვრების დაცვა. ფსიქოლოგიური ფაქტორები: უსამართლობის განცდა, იმედგაცრუება, მიზნის დაბლოკვა, კონტროლის დაკარგვის შეგრძნება. ფიზიოლოგიური ფაქტორები: ადრენალინის მატება, არტერიული წნევის ზრდა, კუნთების დაძაბვა, სხეულის ტემპერატურის მატება.
5️⃣ ზიზღი (Disgust) ფიზიკური ან მორალური უარყოფა. ფუნქცია: ტოქსიკური ან საშიში ობიექტებისგან დაცვა. ფსიქოლოგიური ფაქტორები: მიუღებლობის განცდა, კულტურული და სოციალური ნორმები, უარყოფითი გამოცდილება. ფიზიოლოგიური ფაქტორები: გულისრევის შეგრძნება, სახის სპეციფიკური მიმიკა, ცხვირის შეკუმშვა, საჭმლის მომნელებელი სისტემის რეაქცია.
6️⃣ გაკვირვება (Surprise) მოულოდნელი მოვლენის რეაქცია. ფუნქცია: ყურადღების სწრაფი მობილიზება და სიტუაციის შეფასება. ფსიქოლოგიური ფაქტორები: მოლოდინსა და რეალობას შორის განსხვავება, გარემოს სწრაფი შეფასება, ყურადღების გადატანა ახალ სტიმულზე. ფიზიოლოგიური ფაქტორები: თვალების გაფართოება, გულისცემის დროებითი აჩქარება, ნერვული სისტემის აქტივაცია.
7️⃣ უპატივცემულობა / ზიზღის სოციალური ფორმა (Contempt) საკუთარი უპირატესობის განცდა სხვაზე. ფუნქცია: სოციალური იერარქიის აღქმა (თუმცა ხშირად ანგრევს ურთიერთობებს). ფსიქოლოგიური ფაქტორები: სოციალური შედარება, სხვების დაკნინება, ნეგატიური სტერეოტიპები. ფიზიოლოგიური ფაქტორები: სახის ასიმეტრიული მიმიკა (ტუჩის ერთი მხარის აწევა), სხეულის დაძაბულობა, ხმის ტონის ცვლილება.
ასევე დაგაინტერესებთ:
⭕„იცით როგორ თავშეკავებული ვარ, ხშირ შემთხვევაში, თუმცა...“ - რას წერს ზაზა თელია
წყარო: www.facebook.com
