ბრაზი ცეცხლს ჰგავს, ზოგჯერ ის აზიანებს ცხოვრების ხარისხს.
ბრაზი ადამიანის ბუნებრივი ემოციაა. ისევე როგორც სიხარული, შიში თუ სევდა, ბრაზიც ჩვენი ფსიქიკის განუყოფელი ნაწილია. ის გვაფრთხილებს, რომ რაღაც გვტკენს, საფრთხეს გვიქმნის ან უსამართლობის განცდას გვიჩენს, თუმცა როდესაც ბრაზი ხშირი და ხანგრძლივი თანამგზავრი ხდება, ის ნელ-ნელა იწყებს გავლენის მოხდენას როგორც ფსიქიკურ, ისე ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე და მნიშვნელოვნად ამცირებს ცხოვრების ხარისხს.
ბრაზი იშვიათად არის დამოუკიდებელი ემოცია. ხშირად მის უკან იმალება შიში, წყენა, იმედგაცრუება, მიტოვების განცდა ან საკუთარი მნიშვნელობის შელახვის გამოცდილება. ამიტომ ადამიანები ხშირად ბრაზდებიან არა მხოლოდ მომხდარი ფაქტის გამო, არამედ იმის გამოც, თუ რას ნიშნავს ეს ფაქტი მათთვის. ერთი და იგივე სიტუაცია ზოგისთვის უმნიშვნელოა, სხვაში კი ძლიერ ემოციურ რეაქციას იწვევს.
როდესაც ადამიანი ბრაზდება, ორგანიზმი ავტომატურად გადადის თავდაცვის რეჟიმში. ტვინი საფრთხის სიგნალს იღებს და იწყება ბიოლოგიური პროცესი, რომელიც ათასობით წლის განმავლობაში ჩვენს გადარჩენას ემსახურებოდა. სისხლში გამოიყოფა ადრენალინი და კორტიზოლი, ჩქარდება გულისცემა, იმატებს არტერიული წნევა, იძაბება კუნთები და ორგანიზმი მზადდება ბრძოლისთვის.
თუ ეს რეაქცია იშვიათად ხდება, ის პრობლემას არ წარმოადგენს, მაგრამ როდესაც ადამიანი ყოველდღიურად ცხოვრობს გაღიზიანების, წყენისა და მტრობის განცდით, სხეული მუდმივად საგანგებო მდგომარეობაში იმყოფება. სწორედ ამ დროს ჩნდება სომატური ნიშნები, რომლებითაც სხეული შინაგან დაძაბულობაზე მიანიშნებს. ბევრ ადამიანს ხშირად აქვს კისრისა და მხრების დაჭიმულობა, დაძაბული ყბა, თავის ტკივილი, გულის აჩქარება, კუჭ-ნაწლავის დისკომფორტი, უძილობა ან მუდმივი დაღლილობის განცდა. ზოგჯერ ეს სიმპტომები იმდენად ჩვეულებრივი ხდება, რომ ადამიანი მათ ვეღარ ამჩნევს, თუმცა ორგანიზმი აგრძელებს სიგნალების გაგზავნას.
ქრონიკული ბრაზი დაკავშირებულია გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მომატებულ რისკთან. როდესაც წლების განმავლობაში ორგანიზმი მუდმივი დაძაბულობის ფონზე მუშაობს, იზრდება ჰიპერტენზიის, გულის დაავადებებისა და ინსულტის განვითარების ალბათობა. გარდა ამისა, ხშირი ბრაზი უარყოფითად მოქმედებს იმუნურ სისტემაზე, ამძიმებს ძილის პრობლემებს და ზრდის შფოთვისა და დეპრესიის განვითარების რისკს.
არანაკლებ საზიანოა ჩახშობილი ბრაზი. საზოგადოებაში ხშირად გვასწავლიან, რომ გაბრაზება არ არის სასურველი და საკუთარი უკმაყოფილება უნდა დავმალოთ. შედეგად ადამიანი ცდილობს არ გამოხატოს ემოციები, მაგრამ ბრაზი არსად ქრება. ის შეიძლება გადაიქცეს მუდმივ შფოთვად, პასიურ აგრესიად, დეპრესიულ განწყობად ან სხვადასხვა ფიზიკურ ჩივილად. ადამიანი გარეგნულად მშვიდად გამოიყურება, მაგრამ შინაგანად დიდ ემოციურ ტვირთს ატარებს.
ცნობილი ფსიქოლოგი აარონ ბეკი აღნიშნავდა, რომ ბრაზის გაძლიერებაში მნიშვნელოვან როლს ჩვენი აზრები თამაშობს. როდესაც გვგონია, რომ სხვები უპატივცემულოდ გვექცევიან, არ გვაფასებენ ან უსამართლოდ გვეპყრობიან, ბრაზი უფრო ძლიერდება. ხშირად რეალური ტკივილი არა თავად სიტუაციაში, არამედ მის ინტერპრეტაციაში იმალება. სწორედ ამიტომ ერთი და იგივე მოვლენა სხვადასხვა ადამიანში განსხვავებულ რეაქციას იწვევს. ბრაზი განსაკუთრებით ძლიერ გავლენას ახდენს ურთიერთობებზე.
როდესაც ადამიანი მუდმივად გაღიზიანებულია, მისი ტონი, გამომეტყველება და ქცევა გარშემომყოფებს თავდაცვით პოზიციაში აყენებს. ოჯახში, მეგობრებთან თუ სამსახურში ეს ნელ-ნელა ამცირებს ნდობას, სიახლოვესა და ემოციურ უსაფრთხოებას. ადამიანები იწყებენ დისტანციის დაცვას, რადგან მუდმივ დაძაბულობას ერიდებიან.
ფსიქოლოგიური სიმწიფე არ ნიშნავს იმას, რომ ადამიანი არასოდეს ბრაზდება. პირიქით, ჯანმრთელი ურთიერთობა საკუთარ ემოციებთან სწორედ ბრაზის აღიარებასა და გააზრებაში გამოიხატება. მნიშვნელოვანია, ადამიანმა შეძლოს იმის დანახვა, თუ რა დგას ამ ემოციის უკან. ზოგჯერ ეს არის დაუკმაყოფილებელი მოთხოვნილება, ზოგჯერ წყენა, ზოგჯერ კი შიში, რომელიც ბრაზის ნიღბით არის დაფარული. ბრაზის მართვის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური გზა მისი გაცნობიერებაა. როდესაც ადამიანი საკუთარ თავს უსვამს კითხვას, რა ატკინა, რამ გამოიწვია ეს რეაქცია და რისი თქმა სურს ამ ემოციას, ბრაზის ინტენსივობა ხშირად ბუნებრივად მცირდება. ასევე სასარგებლოა ფიზიკური აქტივობა, სუნთქვითი ვარჯიშები, საკმარისი ძილი და ემოციების ღიად, მაგრამ პატივისცემით გამოხატვა.
ბრაზი ცეცხლს ჰგავს. თუ მას გონივრულად მოვექცევით, ის გვაძლევს ძალას, დავიცვათ საკუთარი საზღვრები და ვიბრძოლოთ სამართლიანობისთვის. მაგრამ თუ ვაცლით, რომ მუდმივად იფეთქოს ან წლების განმავლობაში ჩუმად ღვიოდეს, იგი ნელ-ნელა წვავს ჩვენს ჯანმრთელობას, ურთიერთობებსა და შინაგან სიმშვიდეს. ცხოვრების მაღალი ხარისხი არ იწყება ბრაზის გაქრობით. ის იწყება იმ მომენტიდან, როდესაც ვსწავლობთ მის მოსმენას, გაგებას და მართვას.
ასევე დაგაინტერესებთ:
🎥 რატომ ვაყრით მიცვალებულს მიწას ჩვენი მუჭით?- სოსო დოლიძე ტრადიციების როლზე ყოველდღიურობაში
