ესპანეთის მეორე დივიზიონის კლუბ „ტენერიფეს“ ფეხბურთელის, 30 წლის ჰესუს დე მიგელის ტრაგიკული გარდაცვალების ფაქტს, რომელიც მოედანზე მიღებულმა ტრავმამ გამოიწვია, დერმატო-ვენეროლოგი ზაზა თელია ეხმაურება.
სპეციალისტის განმარტებით, მსგავსი შემთხვევების დროს საქმე გვაქვს არა პირველად ასისტოლიასთან, არამედ პარკუჭების ფიბრილაციასთან (Ventricular Fibrillation), როდესაც გულმკერდზე მყარი საგნის ზუსტად გულის ციკლის „მოწყვლად ფანჯარაში“ მოხვედრა ელექტრულ ქაოსს და სისხლის გადატუმბვის მყისიერ შეწყვეტას იწვევს, რის გამოც დროული რეაგირება და პირველ წუთებში ავტომატური გარე დეფიბრილატორის (AED) გამოყენება გადარჩენის ერთადერთი გადამწყვეტი ფაქტორია:
🛑 სწორი, სწრაფი და ადექვატური პირველი დახმარება აღმოუჩინეს?
😔 AED იქნა გამოყენებული პირველ წუთებში?
🛑 1. რა რითმია ეს - ფიბრილაცია თუ სრული გაჩერება? Commotio cordis (გულის შეძრული შეჯახება/კონტუზია) ეს არის პარკუჭების ფიბრილაცია (Ventricular Fibrillation - VF) და არა პირველადი ასისტოლია (გულის სრული ელექტრული გაჩერება). როდესაც მყარი საგანი გულმკერდს ეგზაქტურად გულის ციკლის მიკროწამში (T კბილის აღმავალ ფაზაში - ე.წ. „მოწყვლად ფანჯარაში“) არტყამს, მიოკარდიუმში იონური არხების მექანიკური დეფორმაცია იწვევს ელექტრულ ქაოსს. გული არ ჩერდება სიმშვიდეში, ის იწყებს ქაოსურ, არაეფექტურ თრთოლვას (ფიბრილაციას), რის გამოც სისხლის გადატუმბვა მყისიერად წყდება.
2. არის თუ არა AED აუცილებელი? დიახ, აბსოლუტურად აუცილებელი და კრიტიკულია. რადგან საქმე გვაქვს პარკუჭების ფიბრილაციასთან, ჩვეულებრივი გულმკერდის კომპრესიები (CPR) მარტო ვერ აღადგენს ნორმალურ სინუსურ რიტმს. CPR მხოლოდ ნარჩენ ჟანგბადიან სისხლს ატუმბავს ტვინში, ხოლო ქაოსური რიტმის „მოსასპობად“ და გულის ელექტრული აქტივობის გადატვირთვისთვის (Reset) აუცილებელია AED-ის მიერ მიცემული ელექტრული შოკი.
3. გადარჩენის პროცენტული ალბათობა იდეალურ პირობებში (პირველი 3 წუთი): თუ ადგილზე არის AED და რეანიმაცია (CPR + შოკი) იწყება დარტყმიდან 3 წუთის განმავლობაში, გადარჩენის ალბათობა იზრდება და აღწევს 50–58%-ს. დაგვიანების შემთხვევაში: თუ დახმარება (განსაკუთრებით დეფიბრილაცია) იგვიანებს და გადის 3 წუთზე მეტი, გადარჩენის შანსი კატასტროფულად ეცემა და მცირდება 3–5%-მდე. ისტორიულად, ზოგადი სტატისტიკით კომოტიო კორდის ლეტალობა 85-90%-ს აღწევდა სწორედ დროული რეაგირების ნაკლებობის გამო.
4. გადარჩენისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ფაქტორები დრო დეფიბრილაციამდე (Time-to-Defibrillation): უმთავრესი ცვლადი. ყოველი წუთი, რომელსაც დაკარგავთ AED-ის მოტანამდე, გადარჩენის შანსს მკვეთრად ამცირებს.
🛑 დაუყოვნებელი CPR: თუნდაც AED გზაში იყოს, გულმკერდის კომპრესიების მყისიერად დაწყება ინარჩუნებს ტვინისა და მიოკარდიუმის მინიმალურ პერფუზიას. სიტუაციის სწრაფი იდენტიფიკაცია: ყველაზე დიდი მტერი არის დროის დაკარგვა იმის ფიქრში, რომ სპორტსმენმა „უბრალოდ დარტყმისგან სული შეირგო“ ან მსუბუქი კონკუზია მიიღო. თუ დაცემული სპორტსმენი არ სუნთქავს (ან აქვს ე.წ. agonal gasps — იშვიათი, მძიმე სუნთქვის მცდელობები) და არ აქვს პულსი, ის მყისიერად უნდა ჩაითვალოს გულის გაჩერების (ფიბრილაციის) შემთხვევად.
🛑 Commotio cordis (გულის შეძრული შეჯახება/კონტუზია) უფრო ხშირად ფიქსირდება ისეთ კონტაქტურ და გუნდურ სპორტში (როგორიცაა ფეხბურთი, ჰოკეი, ბეისბოლი, ამერიკული ფეხბურთი), ვიდრე მაგალითად კლასიკურ ბოქსში.
🛑 ამ ფენომენს რამდენიმე მკაფიო ფიზიკური და ბიომექანიკური მიზეზი აქვს:
1. დარტყმის სიჩქარე და პროგნოზირებადობა: ბოქსში სპორტსმენები მუდმივად მზად არიან დარტყმისთვის, მათი ყურადღება კონცენტრირებულია და ტორსი (გულმკერდი) დაძაბული ან დაცულია (ხელთათმანებით, კორპუსის სწორი პოზიციით).
2. გარდა ამისა, ბოქსის ხელთათმანები რბილი და მოცულობითია, რაც ენერგიას ნაწილობრივ ანაწილებს და არეგულირებს.
3. მუხტისა და საგნის ბუნება: Commotio cordis ვითარდება მაშინ, როდესაც გულმკერდის არეში ხდება მკვეთრი, მცირე ზომის, მყარი საგნის (ან კიდურის — მაგალითად, მუხლის, იდაყვის, ფეხბურთელის ბუცის ან ბურთის) დარტყმა ზუსტად გულის ციკლის გარკვეულ მიკროწამში (რეპოლარიზაციის ფაზაში, T კბილამდე რამდენიმე ათეული მილიწამით ადრე).
4. მოულოდნელობა და არასტრუქტურული კონტაქტი: ფეხბურთში მსგავსი ტრაგედიები (როგორც სურათზეა მოცემული - ჰაერში ორთაბრძოლისას მუხლის ან თავის შემთხვევითი მოხვედრა გულმკერდში) ხდება სრულიად მოულოდნელად.
სპორტსმენის გულმკერდის კუნთები მოდუნებულია და დარტყმის კინეტიკური ენერგია პირდაპირ გადაეცემა გულის კედელს, რაც იწვევს ფატალურ პარკუჭების ფიბრილაციას სტრუქტურული დაზიანების (ნეკნების მოტეხილობის ან მიოკარდიუმის დაჟეჟილობის) გარეშეც კი.
5. ბოქსში მძიმე დარტყმები ძირითადად თავისკენ ან დაძაბული მუცლის პრესისკენ არის მიმართული, ხოლო გულმკერდის პირდაპირი, „იდეალურად დროული“ და დაუცველი დარტყმა გულის არეში შედარებით იშვიათია“, - წერს ზაზა თელია.
ცნობისთვის, ესპანეთის მეორე დივიზიონის კლუბის, „ტენერიფეს“ ფეხბურთელი, 30 წლის ჰესუს დე მიგელი მოედანზე მიღებული ტრავმის შემდეგ საავადმყოფოში გარდაიცვალა.
ინციდენტი მოედანზე 2 ნოემბერს, „ტენერიფე“ - „ანდორას“ მატჩის 97-ე წუთზე მოხდა. მატჩის დროს „ანდორას“ მეკარემ, ჰესუს ოვონომ ჰესუს დე მიგელს მკერდში ფეხი ჩაარტყა, რის შემდეგ მან გონება დაკარგა და გული გაუჩერდა. ექიმებმა ესპანელ ფეხბურთელს რეანიმაცია ჩაუტარეს და საავადმყოფოში გადაიყვანეს, მაგრამ 3 ნოემბერს ის საავადმყოფოში გარდაიცვალა.
„ვიზიარებთ ჰესუს დე მიგელის ოჯახის, ახლობლების და „ტენერიფეს“ გულშემატკივართა მწუხარებას. არ არსებობს ნუგეშის სიტყვები, რომლებსაც ამ დიდი დანაკლისის შევსება შეუძლია“, - წერია „ტენერიფეს“ ოფიციალურ განცხადებაში.
⭕ ასევე დაგაინტერესებთ:
⭕ „წარსულის კარმულ გამოცდილებას უკავშირდება...“ - ნოემბრის ასტროლოგიური პროგნოზი
⭕ რა გიშლით ხელს წარმატების მიღწევაში - „უდიდესი ნაკლი მეწვრილმანეობა და სიძუნწეა“
