ბოლო ათწლეულებში დეპრესიის შესახებ სულ უფრო ხშირად გვესმის.
🤔ბევრს უჩნდება კითხვა: მართლა გაიზარდა დეპრესიის შემთხვევები, თუ უბრალოდ დღეს უფრო ხშირად სვამენ ამ დიაგნოზს? პასუხი ორივეა.
კვლევები აჩვენებს, რომ დეპრესიის გავრცელებაში რეალური ზრდაც შეინიშნება, თუმცა ამასთან ერთად მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა მისი ამოცნობა და შემცირდა სტიგმაც, რის გამოც ადამიანები უფრო ხშირად მიმართავენ სპეციალისტებს.
რატომ იმატებს დეპრესიის შემთხვევები?
1. ქრონიკული სტრესი ჩვენი ყოველდღიურობის ნაწილი გახდა თანამედროვე ცხოვრება მუდმივ სიჩქარესა და კონკურენციას მოითხოვს. ფინანსური სირთულეები, სამუშაოს დატვირთვა, პასუხისმგებლობები და მომავლის გაურკვევლობა ორგანიზმს მუდმივი სტრესის რეჟიმში ამყოფებს. როდესაც სტრესი ხანგრძლივად გრძელდება, იზრდება დეპრესიის განვითარების რისკიც.
2. მარტოობა უფრო გავრცელებულია, ვიდრე გვგონია. შეიძლება ადამიანს ასობით მეგობარი ჰყავდეს სოციალურ ქსელში, მაგრამ მაინც გრძნობდეს თავს მარტო. ემოციური მხარდაჭერის ნაკლებობა, ზედაპირული ურთიერთობები და სოციალური იზოლაცია დეპრესიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რისკფაქტორია.
3. სოციალური მედია და მუდმივი შედარება. დღეს ადამიანები ყოველდღიურად ხედავენ სხვისი ცხოვრების მხოლოდ საუკეთესო მომენტებს. როდესაც საკუთარ ყოველდღიურობას სხვის იდეალურად შერჩეულ კადრებს ვადარებთ, ხშირად ჩნდება განცდა, რომ „სხვები ჩემზე ბედნიერები, წარმატებულები და ლამაზები არიან“. ასეთი მუდმივი შედარება განსაკუთრებით აზიანებს მოზარდებისა და ახალგაზრდების ფსიქიკურ ჯანმრთელობას.
4. ძილის დეფიციტი. ძილი ტვინისთვის აუცილებელია. გვიან დაძინება, ეკრანების ხანგრძლივი გამოყენება და არარეგულარული რეჟიმი არღვევს იმ მექანიზმებს, რომლებიც ემოციების რეგულაციაში მონაწილეობს. ამიტომ არასაკმარისი ძილი დეპრესიის რისკსაც ზრდის.
5. ნაკლები მოძრაობა. ფიზიკური აქტივობა მხოლოდ სხეულისთვის არ არის მნიშვნელოვანი. მოძრაობა ხელს უწყობს ისეთი ნივთიერებების გამოყოფას, რომლებიც განწყობის რეგულაციაში მონაწილეობენ. მჯდომარე ცხოვრების წესმა შესაძლოა ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზეც უარყოფითად იმოქმედოს.
6. მსოფლიო მოვლენების გავლენა. პანდემიამ, ომებმა, ეკონომიკურმა კრიზისებმა და სხვა გლობალურმა გამოწვევებმა მილიონობით ადამიანში გაზარდა შფოთვა, სტრესი და დაუცველობის განცდა. ასეთ გარემოში დეპრესიის განვითარების რისკიც იზრდება.
7. უკეთესი დიაგნოსტიკა. წლების წინ ბევრი ადამიანი დეპრესიით ცხოვრობდა ისე, რომ დიაგნოზი საერთოდ არ ჰქონდა. დღეს საზოგადოება მეტად ინფორმირებულია, სპეციალისტებთან მიმართვაც გახშირდა და ამიტომ დეპრესია უფრო ხშირად ვლინდება.
👉დეპრესია მხოლოდ სევდა არ არის. დეპრესია არ ნიშნავს უბრალოდ ცუდ ხასიათს. ეს არის მდგომარეობა, რომელიც გავლენას ახდენს ადამიანის აზროვნებაზე, ემოციებზე, ენერგიაზე, ძილზე, მადაზე და ყოველდღიურ ფუნქციონირებაზე. ხშირად ადამიანი კარგავს ინტერესს იმ საქმიანობების მიმართაც, რომლებიც ადრე სიამოვნებას ანიჭებდა.
სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ დეპრესია სერიოზულად მივიღოთ და არ შევაფასოთ ფრაზებით:
❌️ „უბრალოდ გამხიარულდი“ ან „ყველას აქვს რთული პერიოდი“. დეპრესიის შემთხვევების ზრდა მხოლოდ ერთი მიზეზით არ აიხსნება.
მასზე გავლენას ახდენს თანამედროვე ცხოვრების წესი, ქრონიკული სტრესი, სოციალური ფაქტორები, ბიოლოგიური წინასწარგანწყობა და ისიც, რომ დღეს დეპრესიის ამოცნობა ბევრად უკეთ შეგვიძლია, ვიდრე წარსულში.
✅️ფსიქიკური ჯანმრთელობა ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ფიზიკური. დახმარების თხოვნა სისუსტე კი არა, საკუთარი ჯანმრთელობის მიმართ პასუხისმგებლობიანი დამოკიდებულებაა.
⚠️ ეს სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა და არ ცვლის ფსიქოლოგის ან ფსიქიატრის შეფასებას. თუ ადამიანს რამდენიმე კვირაზე მეტხანს აქვს მუდმივი უიმედობის განცდა, ინტერესის დაკარგვა, ძილისა და მადის მნიშვნელოვანი ცვლილებები ან განსაკუთრებით თვითდაზიანების/სუიციდური აზრები, აუცილებელია დროულად მიმართოს ფსიქიკური ჯანმრთელობის სპეციალისტს ან გადაუდებელ დახმარებას.
ასევე დაგაინტერესეთ:
⭕„მე და ორი რეზო...“ - ქეთი წიქვაძე ოჯახურ ფოტოებს აქვეყნებს
⭕„ჩემი ემა ბებო...“ - მარიამ ელიეშვილი სამწუხარო ინფორმაციას ავრცელებს